เรื่องราวจุดสำคัญ “วันสารทไทย” ขนบธรรมเนียมทำบุญทำทานเดือนสิบ 2564

วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 เดือนตุลาคม ถือเป็นขนบธรรมเนียมสำคัญของคนประเทศไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน ชอบจัดขึ้นในราวก.ย.-เดือนตุลาคมของทุกปี อีกทั้งยังเป็นวันรวมพี่น้องที่สมาชิกในครอบครัว ด้วยกันทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว มีประวัติที่มาที่ไปเช่นไร ติดตามจากบทความนี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” คือวันอะไร?

วันสารทไทยหมายถึงวันทำบุญกลางปีของคนประเทศไทย ตรงกับวันแรม 15 เย็น ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “ขนบธรรมเนียมทำบุญเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่ต่างกันออกไป ดังนี้

– ภาคกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานบุญเดือนสิบ, ขนบธรรมเนียมชิงเปรต
– ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ : งานทำบุญข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีพื้นบ้านแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความเชื่อเรื่องสังคมทำการเกษตรรวมทั้งบรรพบุรุษ โดยมั่นใจว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชื่นชม จะช่วยดลบันดาลให้ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข ฝนตกตามฤดูกาล พรรณไม้ธัญญาหารสมบูรณ์บริบูรณ์ เก็บเกี่ยวได้ผลผลิตที่พึงพอใจ แต่ถ้าไม่ยกย่องบรรพบุรุษรวมทั้งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงกันข้ามกันนั่นเอง

ประวัติวันสารทไทย มีที่มาเช่นไร?

จากหลักฐานในหนังสือพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มั่นใจว่า ขนบธรรมเนียมวันสารทไทยมีมาตั้งแต่ยุคสุโขทัย ส่วนมูลเหตุที่คาดคะเนว่าได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียรวมทั้งคติพราหมณ์ เพราะเหตุว่าในสมัยก่อนช่วงวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับช่วงฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นตอนๆที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลผลิตของไทย จึงไม่สามารถที่จะทำขนมกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลผลิตในช่วงนั้นได้
เมื่อเป็นเช่นนั้น คนประเทศไทยจึงดัดแปลงปรับปรุงแก้ไขด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วรวมทั้งงา เพื่อใช้ทำขนมกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพเทวดา รวมทั้งผีสาง ที่คอยคุ้มครองปกป้องคุ้มครองป้องกันแทนนั่นเอง ต่อมาเมื่อคนประเทศไทยหันมาเชื่อในศาสนาพุทธ จึงนิยมทำบุญกับพระสงฆ์ เพื่ออุทิศบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมถึงผู้ตายที่กลายเป็น “เปรต” ให้ได้มีโอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญชิงเปรต” นั่นเอง โดยควรจะมีการจัดสำรับอาหาร ผลไม้ ขนมพอง ขนมลา ฯลฯ นำไปทำบุญ เพื่อหวังให้วงศาคณาญาติที่ตายไปแล้ว ได้รับผลบุญในช่วงเทศกาลดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวความคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพชนที่ตายไปแล้ว มั่นใจว่าในช่วงวันสารทเดือนสิบ วงศาคณาญาติที่ตายจากไปแล้ว แต่ยังจะต้องชดเชยกรรมอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญกุศล
  • การแสดงความเคารพต่อผู้มีบุญคุณณ แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว รวมทั้งลูกหลานวงศาคณาญาติที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความมีน้ำใจ เพราะเหตุว่าในช่วงวันสารทไทย คนประเทศไทยชอบนิยมนำขนมกระยาสารท หรือขนมตามขนบธรรมเนียมของแต่ละเขตแดน ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความเคารพต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทพเทวดา (ตามความเชื่อของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยคุ้มครองปกป้องคุ้มครองป้องกันให้ผลิตผลการเกษตรได้ผลดี
  • การเสียสละ ทำบุญ บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด อีกทั้งเป็นการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา อนุรักษ์ขนบธรรมเนียมไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่คนประเทศไทยยึดถือปฏิบัติกันทุกปีหมายถึงการไปวัดทำบุญ กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ตาย ด้วยการนำข้าวปลาอาหาร ผลไม้ ขนมตามขนบธรรมเนียม ไปร่วมใส่บาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่ต่างกันออกไป

Leave a Reply

Your email address will not be published.